Từ phẫu thuật đến phục hồi chức năng

Bạn sẽ nhận ra mình đang ở trong một hoàn cảnh mới sau phẫu thuật cắt cụt. Chương tiếp theo trong cuộc đời sẽ phụ thuộc rất lớn vào sự nỗ lực của bạn. Quá trình phục hồi chức năng thường mất đến nửa năm.

Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình phục hồi bao gồm các thay đổi của phần chi còn lại, tăng hoặc giảm trọng lượng, nơi sinh sống, gia đình, người thân, bạn bè, môi trường sống và nghề nghiệp của bạn.


Trước khi phẫu thuật cắt cụt

Có thể bạn đã biết trước đến một lúc bạn sẽ phải đối mặt với một cuộc phẫu thuật cắt cụt. Mặc dù biết trước điều đó thật không dễ chịu –bạn không đơn phương một mình trong giai đoạn khó khăn này của cuộc đời bạn. Đội ngũ điều trị của bạn sẽ hỗ trợ bạn và cởi mở với các câu hỏi và vấn đề của bạn.

Các kiểm tra ban đầu

Trước khi phẫu thuật, bạn sẽ được kiểm tra chi tiết nhiều lần tại bệnh viện. Các kiểm tra bao gồm các phân tích máu, chụp X quang phổi và kiểm tra tim và các chức năng của hệ tuần hoàn.

Các buổi tư vấn với bác sĩ

Trước khi phẫu thuật cắt cụt, bác sĩ phụ trách sẽ giải thích với bạn về những gì sẽ diễn ra trong quá trình phẫu thuật. Họ cũng sẽ nói chuyện với bạn một cách chi tiết cụ thể về khoảng thời gian sau đó. Trong những buổi tư vấn này, bạn có cơ hội hỏi bất kỳ điều gì bạn cho là quan trọng. Tốt nhất là bạn nên ghi chú lại tất cả những điều mà bạn cần hỏi các bác sĩ để bạn không bỏ sót điều gì cả. Đừng ngại hỏi những câu hỏi liên tiếp nếu có điều gì đó khiến bạn không hiểu. Cũng cần phải nói thêm rằng, các bác sĩ có nghĩa vụ giải thích cho bạn nhiều lần. Ngược lại với phẫu thuật cắt cụt đã lên lịch hẹn, những thương tật nghiêm trọng do tai nạn gây ra thường yêu cầu một cuộc phẫu thuật nhanh chóng. Trong những trường hợp như vậy, các buổi tư vấn với bác sĩ thường chỉ diễn ra sau khi đã phẫu thuật cắt cụt.

Sự chuẩn bị có mục đích

Nếu có thể, thậm chí trước khi phẫu thuật bạn nên bắt đầu các bài tập cần thiết cho giai đoạn phục hồi chức năng sau đó. Điều này giúp bạn tăng cường sức bền cho hệ thống cơ bắp của bạn. Ví dụ, trong trường hợp chờ phẫu thuật cắt cụt cẩng chân, việc luyện tập để di chuyển từ giường sang xe lăn một cách chính xác càng sớm càng tốt là điều hữu ích. Việc luyện tập với những hoạt động trên một cách kịp thời có thể làm cho khoảng thời gian sau khi phẫu thuật dễ dàng hơn rất nhiều cho bạn. Hãy hỏi bác sĩ và nhà vật lý trị liệu của bạn phương pháp luyện tập nào là phù hợp cho bạn.

Trước khi phẫu thuật cắt cụt bạn cũng nên nói chuyện với bác sĩ chỉnh hình để quyết định loại chân giả nào phù hợp cho bạn. Điều đó giúp bạn biết rõ hơn những gì bạn cần trong quá trình phục hồi.

Hỗ trợ tâm lý

Một cuộc phẫu thuật cắt cụt là một sự kiện bi thảm khiến bạn tổn thất sức mạnh tinh thần. Đó là lý do bạn cần tìm đến sự hỗ trợ tâm lý. Bạn có thể thảo luận nhiều điều với các nhà điều trị đã qua đào tạo về tâm lý học, giải tỏa căng thẳng với gia đình và bạn bè của bạn. Những buổi thảo luận này cũng sẽ giúp bạn có thêm sức mạnh cho giai đoạn mới của cuộc đời mình. Bạn nên tìm đến sự hỗ trợ này càng sớm càng tốt, bởi vượt qua được những nỗi sợ hãi và xung đột tinh thần sẽ giúp bạn phục hồi nhanh chóng và lấy lại chất lượng sống tốt cho bạn. Một cuộc phẫu thuật cắt cụt cùng với sự sợ hãi có thể gây ra trầm cảm. Chúng ta cần tránh điều này.

Nói chuyện với những người bị cụt chi khác

Chúng tôi khuyên bạn nên nói chuyện với những người đã trải qua phẫu thuật cắt cụt và có bệnh lý tương tự như bạn. Việc nói chuyện với người đã trải qua phẫu thuật cắt cụt đem lại lòng dũng cảm cho bạn. Bạn không đơn độc. Thật tốt nếu nghe người khác nói về cách họ đang giải quyết một tình huống, và nói về những thay đổi tương tự (Một cách tích cực!) mà họ đã trải qua trong cuộc đời họ. Trao đổi với nhau về những mẹo vặt, chẳng hạn như cách xử lý bộ phận giả.

Nếu bạn đang muốn liên hệ với những bệnh nhân bị ảnh hưởng khác, tốt nhất là nên hỏi các bác sĩ, người điều trị hoặc bác sĩ chỉnh hình của bạn. Họ thường biết nơi nào bạn có thể đến hoặc làm sao để tìm một nhóm tự trợ giúp.

Phẫu thuật cắt cụt

Ở đây chúng tôi muốn cho bạn biết ý nghĩa của thuật ngữ phẫu thuật cắt cụt, các hình thức khác nhau của nó và vì sao một cuộc phẫu thuật cắt cụt có thể là điều cần thiết.

Thuật ngữ phẫu thuật cắt cụt có nghĩa là gì, và vì sao phải phẫu thuật cắt cụt?

Phẫu thuật cắt cụt là sự cắt đứt xương trong mô còn khỏe mạnh hoặc là sự cắt đứt một phần cơ thể tại khớp nối (tháo khớp).

Một cuộc phẫu thuật cắt cụt được yêu cầu khi phần cơ thể bị bệnh không thể phục hồi và tính mạng của bệnh nhân đang lâm nguy. Những nguyên nhân gây ra có thể bao gồm rối loạn hệ tuần hoàn, nhiễm trùng, tai nạn, ung thư hoặc dị tật bẩm sinh các chi.

Trong các trường hợp nêu trên, đôi khi có thể biết trước là cần phải có một cuộc phẫu thuật cắt cụt. Mặt khác, các cuộc phẫu thuật cắt cụt đôi khi phải diễn ra ngoài ý muốn, chẳng hạn như trong tình trạng bị thương nặng do tai nạn gây ra.

Mức độ cắt cụt có nghĩa là gì?

Thuật ngữ mức độ cắt cụt diễn tả vị trí phần cơ thể được phẫu thuật cắt cụt. Ngoài những yếu tố khác, mức độ cắt cụt được dùng để chọn một bộ phận giả phù hợp trong mỗi trường hợp.

Thêm

Sau khi phẫu thuật cắt cụt

Ngay sau khi phẫu thuật, sự phục hồi của bạn và sự phục hồi của phần chi còn lại là những điều cần quan tâm nhất. Cả hai đều quan trọng cho nên bạn có thể bất đầu với quá trình phục hồi chức năng và một bộ phận giả sẽ được lắp cho bạn.

Điều gì chờ đợi bạn sau cuộc phẫu thuật cắt cụt?

Sau khi phẫu thuật cắt cụt, các tấm băng vết thương đặc biệt (hoặc các miếng băng bó) được sử dụng cho phần chi còn lại của bạn. Mục tiêu chính là để phục hồi vết mổ nhanh chóng và chuẩn bị phần chi còn lại cho bộ phận giả sắp đến của bạn.

Giai đoạn đầu sau khi phẫu thuật tập trung lên ba mục đích điều trị: Bạn gần như không còn cảm thấy đau nữa, phần chi còn lại của bạn phải có khả năng chịu lực và đạt được khả năng di chuyển tối ưu về mọi hướng.

Để đạt được tất cả những điều đó, điều cần thiết là phải có bác sĩ và nhà vật lý trị liệu cho bạn biết một vài điều quan trọng sau khi phẫu thuật: Nằm theo vị trí chính xác trên giường để các cơ bắp và khớp nối gần với phần chi còn lại nhất không bị co ngắn hay xơ cứng, các bài luyện tập thở đều đặn và luyện tập chuyển động và di chuyển nhẹ. Những số đo này nhằm bảo đảm rằng bạn nhanh chóng phù hợp với một bộ phận giả mà không có rắc rối, để bạn có thể tiếp tục di chuyển và năng động.

Thiết lập vị trí chính xác

Ngay sau khi phẫu thuật, bạn sẽ gần như không thể nằm yên một chỗ trong một khoảng thời gian dài, cũng như không thể xoay mình trên giường của chính bạn. Do đó bạn nên nhờ đội ngũ y tá giúp bạn thay đổi vị trí nằm nhiều lần trong ngày. Việc thay đổi vị trí này quan trọng vì nó bảo đảm rằng bạn không bị đau và cũng ngăn ngừa hình thành các vết thương do áp lực gây ra. Một tư thế cơ thể chính xác cũng cần thiết cho việc di chuyển của bạn.

Phục hồi vết thương của phần chi còn lại

Sau khi hết thuốc mê và bạn tỉnh lại, chân của bạn thường sẽ được băng bó gồm một tấm băng quấn hoặc bó bột với một ống nhỏ thòng ra ngoài. Ống này đã được cắm vào vết thương trong quá trình phẫu thuật để thải chất lỏng và máu từ vết thương. Với vai trò là ống dẫn, nó được tháo bỏ khi vết thương phục hồi.

Trong hầu hết các trường hợp, vết thương do phẫu thuật cắt cụt phục hồi lại trong khoảng ba đến bốn tuần và vết sẹo được hình thành. Nhưng thậm chí khi mà vết sẹo trông từ bên ngoài có vẻ lành lặn tốt và từ lúc này trở đi màu của mô sẹo chỉ thay đổi chút ít, quá trình lành sẹo hoàn toàn diễn ra lâu hơn nhiều. Cần khoảng một năm rưỡi để vết thương hoàn toàn phục hồi bên dưới bề mặt da.

Sự chăm sóc cẩn thận (đều trị bằng phương pháp ép và các loại kem) trong thời gian này là cực kỳ quan trọng nhằm bảo đảm mô sẹo giữ được sự mềm dẻo dễ uốn cong đồng thời trở nên đàn hồi. Điều đó là cần thiết khi mang bộ phận giả.

Nén phần chi còn lại ban đầu

Sự sưng tấy ban đầu của mô phần chi còn lại là điều bình thường sau phẫu thuật. Sự sưng tấy này (sưng nề) là một phản ứng thông thường từ phẫu thuật. Nó thường lặn xuống sau khoảng một tuần.

Ngay sau khi phẫu thuật, áp lực được trải rộng trên bề mặt của phần chi còn lại nhờ các băng dán đàn hồi, vớ thun giãn hoặc các thiết bị hỗ trợ y tế khác. Mục đích của việc điều trị bằng phương pháp ép là để giảm sưng nề ở phần chi còn lại và tối ưu hóa phần chi này để phù hợp với bộ phận giả sau này. Điều này là quan trọng, bởi vì sự sưng nề rõ rệt sẽ trì hoãn việc phục hồi vết thương và nó cũng làm cho vết thương lâu định hình hơn để có thể lắp bộ phận giả. Việc nén chặt cũng thúc đẩy tuần hoàn trong phần chi còn lại. Điều này giúp giảm đau và tăng cường sự phục hồi cho vết thẹo.

Loại hình chăm sóc phần chi còn lại nào là phù hợp nhất với bạn – băng đàn hồi, vớ thun giãn hoặc bọc mỏm cụt silicon – tùy vào công nghệ phẫu thuật, mức độ cắt cụt, điều kiện vết thương và kinh nghiệm cá nhân của đội ngũ điều trị của bạn. Phương pháp tốt nhất dành cho bạn đã được chọn.

Bài tập chuyển động

Nhằm chuẩn bị tốt nhất cho cơ thể bạn sẵn sàng với các bước điều trị tiếp theo, rất cần thiết phài có các bài tập giúp tăng cường hệ thống cơ bắp của thân trên, cánh tay và chân. Hãy để cho nhà vật lý trị liệu của bạn giới thiệu các bài tập chuyển động giúp đẩy nhanh sự phục hồi của bạn và cũng giúp luyện tập tốt nhất cho các khớp gần vùng phẫu thuật cắt cụt. Các bài tập có thể được thực hành với những quả cân nhẹ và đai trị liệu, từ vị trí nằm, ngồi hoặc đứng. Phần chi còn lại cũng sẽ nằm trong các bài tập.

Các bài tập chuyển động này ngăn ngừa sự xơ cứng của các cơ và khớp. Bạn cũng cần phải làm quen với các hình mẫu chuyển động vốn ban đầu không quen thuộc với phần chân bị phẫu thuật cắt cụt. Chuyên gia vật lý trị liệu cần phải cho bạn biết các bài tập và xác nhận rằng bạn đang hoàn thành các bài tập một cách chính xác. Họ có thể cho bạn lời khuyên về những bài tập phù hợp vào thời gian tương ứng.

Tập di chuyển

Bây giờ bạn có thể luyện tập khả năng di chuyển. Ngồi dậy một mình trên giường và di chuyển sang xe lăn có thể khó khăn đối với bạn vào lúc đầu. Nhưng bạn sẽ nhanh chóng làm chủ điều này qua vài sự luyện tập. Một lần nữa các chuyên gia trị liệu sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn. Thường thì có dây đai và tay nắm trên giường để hỗ trợ bạn. Bạn cũng sẽ nhanh chóng ngồi dậy trong lần đầu tiên. Nhưng bởi vì bị mất đi sự cân bằng trọng lượng quen thuộc của phần chi đã phẫu thuật cắt cụt, trước hết bạn cần phải sẵn sàng cho những vấn đề về giữ thăng bằng. Một người đi bộ hoặc những hỗ trợ tập đi khác giúp giữ thăng bằng sau phẫu thuật cắt cụt chân.

Việc lắp chân sơm hay chân giả tức thì

Trong một số trường hợp, một chân giả có thể được lắp sớm sau khi phẫu thuật cắt cụt. Với một chân giả tức thời như vậy, một phần trọng lượng có thể sớm được đặt lên trên phần chi còn lại điều này sẽ giúp người cụt chi thực hiện các bài tập đi sớm nhất. Chân giả sớm thường đước lắp sau thời gian cắt cụt 10 ngày. Tuy nhiên, chân giả sớm không hoàn toàn phù hợp với mọi mức độ cắt cụt. Bác sĩ, chuyên gia vật lý trị liệu và bác sĩ chỉnh hình sẽ cùng đưa ra quyết định liệu đây có phải là lựa chọn phù hợp hay không. Liệu một sự lắp gắn sớm như vậy có khả thi hay không, bạn sẽ nhận được một chân giả giả sau vài tuần. Tiếp theo là chân giả tạm thời, được bác sĩ chỉnh hình của bạn lắp riêng cho bạn. Nó phù hợp với việc tập đi đứng ban đầu.

Điều trị bằng phương pháp ép

Sự sưng tấy ban đầu của mô phần chi còn lại là điều bình thường sau phẫu thuật. Sự sưng tấy này là một phản ứng thông thường từ phẫu thuật. Chúng ta có thể ngăn chặn bằng cách nén chặt lên toàn bộ bề mặt.

Thêm

Phục hồi chức năng

Phục hồi chức năng

Khi vết mổ ở phần mỏm cụt phục hồi tốt, giai đoạn phục hồi chức năng sẽ bắt đầu vài tuần sau khi phẫu thuật. Trong hầu hết các trường hợp, việc này sẽ kéo dài đến sáu tháng.

Thêm